"Jij daar"

"Hé, jij daar. Ja, jij die alles thuis recht houdt, jij die ieders planning onthoudt en zo veel ballen hoog houdt. Jij die ervoor zorgt dat iedereen zich goed voelt in jouw gezin... Jij kan een knelpuntberoep gaan uitoefenen!"

Ja, zo interpreteerde ik de reclamespot van de VDAB die onlangs op de radio te horen was.

Jij, mama, die zo waardevol is voor jouw gezin, jou willen we zien in de thuisverpleging of in de klas. Wij willen jou, vrouw die al overbevraagd is, zien in een beroep waar men geen volk voor vindt, waar de last te hoog is om goed te functioneren, waar de beloning te schaars is om het te blijven doen.

Ik had er toch moeite mee toen ik het hoorde.

Nu kan je me een sneeuwvlokje of muggenzifter noemen. Ik heb daar zelfs helemaal geen probleem mee. Ik weet ook hoe dat er meestal aan toegaat, tijdens een brainstorm op een maandagochtend. Er is een probleem, dat moet worden opgelost. Voor een bedrijf als de VDAB is een reclamespot een logische keuze. Voor deze jobs zijn er geen mensen, deze profielen passen daar in, deze mensen moeten we dus aanspreken. Simpel. Wat nog meer is: had ik dezelfde opdracht gekregen voordat ik mama werd, had ik waarschijnlijk dezelfde reclame gemaakt. Het merendeel van het publiek zal er ook helemaal geen graten in hebben gezien. En toch knaagt het bij mij wel dat zo'n boodschap als doodnormaal ontvangen wordt.

Jij, mama, waar we al zo veel van vragen. Jou willen we nog harder doen werken, voor een niet al te goed betalende job. Maar de voldoening van die job is toch zo groot en daarom ben jij daar de geknipte persoon voor.

Fuck that. Ik, mama, wil dat helemaal niet. En ik kan me niet voorstellen dat ik alleen ben in dat gevoel, al klinkt deze mening nooit echt luid en als die klinkt, zijn we conservatief, wensen we onderdrukking van de vrouw... In heel wat gesprekken sinds ik mama ben, komt voor dat veel vrouwen zichzelf verliezen in het moederschap, dat het op de ene of de ander manier jammer is dat een vrouw, voor die paar jaren, alleen maar mama is.

Enkele jaren terug heb ik vol genot naar Miss Fisher's Murder Mysteries (2012-2015) gekeken, zag ik de romance bloesemen tussen Dot en Hugh. De twee tortelduifjes gingen trouwen en Hugh, een zeer attente, respectvolle man, ging ervan uit dat Dotty zou stoppen met werken voor Phryne Fisher om thuis te zijn voor hun toekomstige kinderen. Dot had er nooit bij stilgestaan dat dit haar nieuwe realiteit zou worden, maar in de jaren '20 was dat doodnormaal. Dat is me altijd bijgebleven.

Begrijp me niet verkeerd, ik wil dit niet opleggen aan alle jonge mama's. Ik wil dat de keuze er is en dat er respect voor kan zijn. Ik wil ook niet terug naar de jaren '20 of '50, want vandaag hebben vrouwen meer rechten, vrijheid, respect en autonomie. Maar de keerzijde mag zachter, vind ik. Alles eisen, of moeten geven, moet echt niet. Doen alsof we mannen zijn, of sterker, harder, ruiger soms, vind ik niet nodig. Wij zijn geen mannen. Wij hebben andere sterktes, maar gaandeweg lijken we vergeten te zijn waar die echt liggen. 

Wel zou het fijn zijn voor jonge mama's dat zo'n visie genormaliseerd wordt, althans voor de mama's van jonge kinderen. Want, zeg nu zelf, de gemiddelde vrouw leeft 83 jaar. Kinderen zijn tot 4 jaar klein, tot 7 nog helemaal authentiek zichzelf. Vanaf 7 jaar begint de peergroep veel meer invloed te hebben op ons kind. 7 jaar is geen tiende van ons leven, maar toch zo'n belangrijke periode voor hun ontwikkeling. Het belang van die eerste 1000 dagen, ze slaan er soms mee naar je oren, en toch is er zo weinig moederschapsverlof. Kinderen zijn de schat van onze maatschappij en toch beweegt er niets in de crisis in de kinderopvang.

Ik kan me voorstellen dat de hunker naar zelfontplooiing, binnen een job of hobby, groter wordt naarmate de kinderen minder afhankelijk worden, naarmate daar weer meer ruimte voor is. Ik wil niet dat wij, vrouwen, met z'n allen terug voor ons hele leven aan de haard gaan zitten. Zelf zou ik dat volgens mij ook niet kunnen, maar ik zou het wel mooi vinden als ik moeder zouden kunnen zijn zonder me te moeten verontschuldigen en dat ik me als zowel ik als mijn gezin daar klaar voor zijn terug op de arbeidsmarkt mag begeven.

Maar al te vaak zie ik onze maatschappij de omgekeerde beweging maken. Deze week nog postte Anke Buckinx op Instagram dat er een school is die geen Moederdag meer viert. Er is enkel nog een vage "ouderdag" op Vaderdag. Geen knutselwerkje voor mama die zich vol overgave geeft aan haar gezin, haar kinderen, haar huishouden, haar man én gaat werken. Er zijn vandaag uiteraard heel wat kinderen die geen klassieke mama-papa-situatie hebben thuis. Samengestelde gezinnen, eenoudergezinnen, holebigezinnen... Ik begrijp het. Maar moet dat dan gelijk staan aan het schrappen van Moederdag en Vaderdag? Ik vind van niet. Heel wat scholen pakken het anders aan. Een extra cadeautje voor die extra ouder, of die persoon die de zorg meer overneemt, of papa 1 op Moederdag en papa 2 op Vaderdag... Jammer dat we dan soms, te vaak, de andere richting uitgaan.