Vang...net?

Foto: Alexas_Fotos

"Ik heb me nog nooit zo begrepen gevoeld."

Het zijn woorden die ik deze week gehoord heb tijdens een zorggesprek met een van mijn leerlingen. Ergens vind ik het een mooi compliment, maar ik moet toegeven dat ik het dubbel vind. Hoe komt het dat een kind van 13 bij een leerkracht pas het gevoel krijgt dat er begrip is voor de situatie waarin ze zich bevindt? Ik weet dat deze leerling regelmatig bij een psycholoog gaat. Ik weet ook dat ze tijdens haar sessies waarschijnlijk niet tot de kern komt. Dat was bij mij ook zo. Ik vertelde maar wat. Wat er die week gebeurd was, hoe ik ermee was omgegaan. Echt tot inzichten kwam ik niet. Mijn psycholoog was vooral mijn klankbord op die leeftijd. Dat is ook nodig, maar een professional kan echt wel meer dan dat betekenen.

Ik heb veel zorggesprekken, de laatste tijd. Op twee weken tijd heb voor zes leerlingen tijd uitgetrokken om naar hun grieven te luisteren en ik moet zeggen, de figuurlijke rugzak die de meesten meedragen is loodzwaar. Te zwaar voor een kind van die leeftijd. Dat is ontzettend jammer.

Niet alleen dat. Het is ook niet te begrijpen dat er zo weinig ondersteuning voor hen is.
Ik merk dat als ik mijn vlaggetje opsteek bij mijn collega's van de leerlingenbegeleiding. Zo zeg ik dat altijd: "ik steek hier even mijn vlaggetje op, dan weet je het tenminste." Ik hoor "ik ben er al van op de hoogte.", "het is al doorgegeven", "ik zal het nog eens noteren", "ik zal de ouders nogmaals proberen contacteren." Ik heb vaak bewondering voor die collega's. Hun dagen zijn goed gevuld met conflicten, gesprekken met ouders, spoedklassenraden, contact met het CLB en zorggesprekken. Al voel ik dat er tot dat laatste vaak niet kan gekomen worden omdat de werkdruk, je raadt het, te hoog ligt.

Laatst luchtte een collega het hart over het CLB, dat ons op de vingers tikte tijdens een spoedklassenraad waar de directie bij zat. De boodschap was dat we het probleem van de desbetreffende leerling niet op tijd zouden hebben doorgegeven, terwijl mijn collega al in september had gevraagd om een dossier op te starten.

Ik moest eens lachen. Wat een klucht.

Terwijl ging ik wel met een wrang gevoel naar huis. Door een organisatie die niet doeltreffend werkt, hebben we een leerling die echt hulp nodig heeft aan de deur gezet. Dat gebeurt al wel vaker. Uiteindelijk is dan het argument dat we er als leerkrachten niet voor zijn opgeleid om met dat soort zaken om te gaan. Qua gedrag, als het echt niet door de beugel kan, moeten we ergens een lijn trekken. Welk signaal geeft het anders naar andere leerlingen die het ook moeilijk hebben? Dat klopt natuurlijk allemaal. Daarvoor bestaat het buitengewoon onderwijs, voor buitengewone situaties...

En toch denk ik dat dat allemaal niet zo buitengewoon meer is. Als ik naar mijn eigen klas kijk, denk ik dat een grote meerderheid met een moeilijke thuissituatie zit. Voor de ene is dat armoede, voor de ander een ouder met mentale problemen, voor nog een ander is het een vechtscheiding, de dood van een geliefde, verwaarlozing of mishandeling... Allemaal zware thema's die onze volgende generatie voor het leven tekent. Ze zeggen het niet allemaal. Degenen die het zeggen, vragen wanhopig om hulp, liefst concrete hulp, die uitzicht uit hun situatie biedt. En daar moet een minuscuul team van leerlingbegeleiders een antwoord op bieden. Bij ons zijn dat drie mensen voor zo'n negenhonderd leerlingen. 

Drie.

Persoonlijk vind ik het een van de belangrijkere taken op een school, zorgen voor het welzijn van de leerlingen. Ze zitten toch voor het grootste deel van de dag bij ons, onder onze verantwoordelijkheid. Ik weet uit ervaring dat een school echt alle verschil kan maken als het thuis niet goed zit. Daarom probeer ik als leerkracht ook zo veel mogelijk zorg op te nemen. Dat doet elke collega in mijn team op zijn eigen manier. Ik dan vanuit mijn persoonlijke ervaring, want tijdens mijn lerarenopleiding werd ik echt niet opgeleid om zorggesprekken te voeren of echt te verbinden met mijn leerlingen. Dat vind ik jammer. Ik zit er tijdens die gesprekken bijna nooit naast, maar voor mezelf mis ik een vangnet. Vanuit mijn eigen geschiedenis is het voor mij is het veel lastiger om af te bakenen en mijn werk daar ook te laten, op het werk.

Naar mijn mening moet er op elke school een effectief orgaan zijn dat zorgt voor het mentale welzijn van elke ziel die er dagelijks is. Elke leerling, leerkracht, directielid, medewerker... Iedereen komt in aanraking met de problematieken die zich bij onze geliefde pubers stellen. Iedereen zou daar dus een vangnet voor moeten hebben. En het moet gezegd worden, al weet iedereen het al. Een onderbemand team in een maatschappelijk relevante sector zoals het onderwijs of de zorg is gewoon not done.

Ik ben een grote voorstander van een hoogst resolute hervorming van beide sectoren.  Dat is ondertussen geen geheim meer. Laat ze beiden maar verweven met elkaar. Niets is zwart-wit.